* mniejsza liczba czytelników, odwiedzin czy wypożyczeń względem 2024 r. spowodowana była 5-miesięczną przerwą w obsłudze spowodowaną remontem.

Żywiecka Biblioteka Samorządowa to najstarsza instytucja kultury w powiecie żywieckim. Powstała na bazie księgozbioru utworzonej w 1892 r. w Żywcu biblioteki Towarzystwa Szkoły Ludowej. Jej działalność została wznowiona w maju 1945 r. , a rok później bibliotekę przejęło Miasto Żywiec. W marcu 2000 r. uchwałą Rady Miejskiej zmieniono nazwę biblioteki na Żywiecką Bibliotekę Samorządową. Biblioteka dysponuje 3 placówkami na terenie miasta - centrala i 2 filie biblioteczne. Na mocy podpisanego porozumienia pomiędzy Zarządami Miasta i Powiatu Żywieckiego z dniem 1 września 1999 roku Miejska Biblioteka Publiczna w Żywcu jako pierwsza w województwie śląskim przejęła zadania biblioteki powiatowej i udziela pomocy instrukcyjno-metodycznej bibliotekom publicznym działającym na terenie powiatu żywieckiego. Żywiecka Biblioteka Samorządowa jest główną biblioteką publiczną Żywca i powiatu żywieckiego, tak pod względem wielkości zbiorów, jak również ilości obsługiwanych czytelników. Biblioteka to jedno z najważniejszych miejsc kultury w regionie, mieści się w zabytkowym budynku w samym centrum miasta i prowadzi szeroko rozumianą działalność popularyzującą i propagującą kulturę literacką, działalność edukacyjno-informacyjną, poprzez realizację swoich podstawowych zadań statutowych oraz liczne akcje, szkolenia, warsztaty itp. ukierunkowane na potrzeby różnych grup czytelniczych.

„Powrót do Valinoru” - gra fabularna

Po pierwszej edycji gry „Imię róży” zorganizowanej przez Bibliotekę w 2022 r. w ramach projektu pn. „Natura i kultura – nowa oferta turystyczna w Euroregionie Beskidy” Pracownicy Biblioteki po raz kolejny (27 września) zorganizowali spektakularne wydarzenie „Powrót do Valinoru”, m.in. we współpracy ze Starostwem Powiatowym w Żywcu (udostępnienie Pałacu Habsburgów), Teatrem Polskim w Bielsku-Białej (udostępnienie strojów), Kinem Janosik, Piekarnią Cukiernią Gałuszka oraz pasjonatami gier fabularnych, aktorami amatorami, zaplanowali przestrzenie do gry, napisali scenariusz i odegrali główne role w czwartej edycji żywieckiej gry fabularnej. W Sali Lustrzanej Pałacu Habsburgów, żywieckim parku, na dziedzińcu Starego Zamku i Bibliotece odtworzono niesamowitą atmosferę twórczości  J.R.R. Tolkiena połączoną z rywalizacją i dobrą zabawą.

Krakowski Salon Poezji Anny Dymnej 

20 listopada 2022 r. był dniem inauguracyjnym salonu, który na stałe zagościł w siedzibie Biblioteki. W 2025 r. odbyły się kolejne spotkania. 15 czerwca z okazji Dni Żywca na dziedzińcu żywieckiego Zamku odbył VII Krakowski Salon Poezji Anny Dymnej w Żywcu „Piosenki nie tylko śpiewane” z udziałem Olgi Bończyk. Na VIII Krakowskim Salonie Poezji Anny Dymnej w Żywcu (21 września) gościliśmy Artura Dziurmana w wystąpieniu „Baudelaire – francuska opowieść” przy akompaniamencie akordeonisty Karola Wiercigrocha. 26 października w IX Salonie 

„Z poezją przez wieki” wystąpił znakomity aktor Marian Dziędziel, spotkanie poprowadził Dariusz Rekosz, a na wibrafonie zagrał znakomity muzyk Marcin Patera.

W 2025 r. w Oddziale dla Dzieci zrealizowano 79 wydarzeń różnego typu (warsztaty promujące bibliotekę i książki, lekcje ekologiczne, przyrodnicze, tematyczne, biblioterapeutyczne, promujące miasto Żywiec, rzemiosło regionu i twórczość ludową),  w tym przeprowadzono 47 lekcji bibliotecznych dla dzieci w wieku przedszkolnym oraz szkolnym. We wszystkich zajęciach - różnego typu  - w sumie wzięło udział 1.629 osób. W ramach wyjść służbowych współpracowano z Przedszkolem nr 9, Przedszkolem nr 11 oraz Filią nr 2, a także Muzeum Miejskim w Żywcu. Bibliotekarze wzięli udział w 5 szkoleniach.

Ferie w Bibliotece

17-21.02.2025 r. odbyły się warsztatowe spotkania pt. „Zimowe inspiracje”, w trakcie których uczestnicy pod okiem pracowników działu wykonywali: zimowe lampiony techniką mieszaną, łapacz snów z wykorzystaniem techniki papieru ryżowego, zimową krainę w formie witrażu oraz lapbook tematyczny. Na zakończenie ferii uczestnicy, a także osoby z naboru zewnętrznego wzięły udział w spektaklu teatru Blaszany bębenek pt. „Dziadek do orzechów. 27.02.2025 r. przeprowadzono warsztaty dla grupy zewnętrznej z MOPS.

Wakacje w Bibliotece

7-11.07.2025 r. odbyły się letnie warsztaty biblioteczne pt. „Pies i kot – najlepsi przyjaciele człowieka”, w trakcie których uczestnicy pod okiem pracowników działu przygotowali: maskotki i breloki kota i psa z filcu, malowali gipsowe figurki domowych ulubieńców, przygotowali kartonowe domki dla swoich ulubieńców oraz stworzyli zabawki dla psa Precla, który był gościem specjalnym wakacyjnych spotkań. Dodatkowo zaproszona została Ewelina Dutka – Wiercigroch, artystka – ceramik pod której opieką uczestnicy wakacyjnych warsztatów przygotowali ceramiczne miseczki z wizerunkami psa lub kota. Na zakończenie wakacji uczestnicy, a także osoby z naboru zewnętrznego wzięły udział w spotkaniu z autorką książek dla dzieci - Martą Maj i psem Preclem czyli czworonożnym bohaterem serii: „Przygody psa Precla”.  Wakacje są również organizowane w Filii nr 2 we współpracy z Klubem MCK „Śrubka”.

Spotkania autorskie

W oddziale dla Dzieci odbyły się dodatkowo spotkania autorskie z Rafałem Kosikiem – autorem serii: „Felix, Net i Nika” (13.10.2025 r.). Pierwsza część serii jest obecnie lekturą szkolną) oraz Marią Strzelecką – autorką serii: „Beskid bez kitu” (23.10.2025 r.). 

Promocja Książki kamishibai „Księżniczka z Żywca – opowieść o Marii Krystynia Habsburg”- 19.03.2025 r. W odpowiedzi na zapotrzebowanie na książki dla dzieci o tematyce regionalnej została wydana książka w formacie kamishibai pt. „Księżniczka z Żywca. Opowieść o Marii Krystynie Habsburg”. Jest to autorski pomysł bibliotekarek z Oddziału dla Dzieci – Katarzyny Śleziak i Renaty Rypień, które napisały tekst i podjęły współpracę z w tym zakresie. Korekty tekstu dokonała Joanna Worek, ilustracje przygotowała Joanna Zając–Slapnicar, a opiekę merytoryczną sprawowała Dorota Firlej, która również pomogła w wyborze odpowiednich fotografii, wykorzystanych przy tworzeniu ilustracji. Pakiet edukacyjny uzupełniają puzzle z ilustracjami z książki oraz kolorowanki. Na potrzeby prowadzonych działań opracowano scenariusze zajęć dla 2 grup wiekowych: przedszkole i edukacja wczesnoszkolna (klasy 1-3). W ciągu roku przeprowadzono 14 zajęć pt. „Księżniczka z Żywca”, w  tym w Filii nr 2, w których wzięło udział 231 osób. W trakcie tych warsztatów czytano opowieść o Marii Krystynie Habsburg w formacie kamishibai, a następnie dzieci układały puzzle związane z główną bohaterką oraz tworzyły obrazki w formie kolorowanki i witrażu.

Mała Książka – Wielki Człowiek

W 2025 r. Biblioteka kontynuowała udział w programie czytelniczym „Mała książka – wielki człowiek”. W ramach tej ogólnopolskiej akcji do dzieci w wieku 3-6 lat trafiają bezpłatne wyprawki czytelnicze na dobry start. Są to kolorowe książki, karty małego czytelnika oraz nalepki i zakładki, które skutecznie zachęcają i motywują najmłodszych czytelników i ich opiekunów do odwiedzania naszej biblioteki i wypożyczania książek. 

Oddział dla Dzieci aktywnie włączył się jeszcze w inne ogólnopolskie akcje, m.in. Światowy Dzień Pluszowego Misia czy Dzień Postaci z Bajek. 

Współpraca z instytucjami

Pracownicy Oddziału współpracowali z różnymi instytucjami m.in. MOPS-em, Muzeum Miejskim czy Liceum Ogólnokształcącym im. Mikołaja Kopernika. W ramach współpracy młodzież licealna wsparła muzycznie oraz aktorsko wydarzenia zorganizowane przez bibliotekarki ŻBS jakim była gra fabularna pt. „Powrót do Valinoru” oraz „Światowy dzień czytania Tolkiena”.

Festiwal Żywiec miasto zmysłów dla dzieci i młodzieży

W ramach festiwalu Żywiec Miasto zmysłów zostały zorganizowane warsztaty dla dzieci pt. „Zostań młodym detektywem” (20 września, 20 osób).

Światowy dzień czytania Tolkiena  

25 marca 2025 r. w Bibliotece zorganizowano „Światowy dzień czytania Tolkiena”, podczas tego wydarzenia młodzież z Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Żywcu czytała fragmenty dzieł Tolkiena oraz zapewniła oprawę muzyczną wydarzenia. Uczestnicy wysłuchali także wykładu dra Roberta Pysza na temat uniwersum Tolkiena oraz wzięli udział w mini konkursie z nagrodami książkowymi.

Gra Fabularna

27.09.2025 r. odbyła się gra fabularna inspirowana dziełami J.R.R. Tolkiena pt. „Powrót do Valinoru”. Grę w całości przygotowały bibliotekarki ŻBS ze wsparciem młodzieży licealnej oraz aktorów z zewnątrz. W trakcie gry uczestnicy podzieleni na drużyny rywalizowali ze sobą wykonując kolejno przygotowane zadania i biorąc udział w scenach aktorskich. Kostiumy oraz wystrój przeniósł uczestników do fantastycznego świata elfów, krasnoludów, hobbitów i ludzi pełnego zagadek i tajemnic. Gra Fabularna organizowana przez Bibliotekę już od czterech lat cieszy się dużym zainteresowaniem ze strony naszych czytelników i miłośników dobrej, ponadczasowej literatury.

Rodzinne warsztaty bożonarodzeniowe

Oddział dla Dzieci zorganizował warsztaty tradycyjnych ozdób bożonarodzeniowych podczas których uczestnicy własnoręcznie wykonywali pająki ze słomy i kolorowej bibuły, papierowe ptaszki i gwiazdki. Wspólne, rodzinne przygotowywanie ozdób cieszyło się dużym zainteresowaniem i było to prawdziwe międzypokoleniowe tworzenie.

Młodzieżowy klub czytelniczy

W Oddziale dla Dzieci działa nieformalny, młodzieżowy klub czytelniczy. W 2025 r. odbyło się 8 spotkań w których uczestniczyła młodzież w wieku 13-16 lat. W czasie spotkań trwają dyskusje na temat przeczytanych książek, które proponujemy młodzieży wybierając utwory różnego gatunku z naszego bogatego księgozbioru.

Spotkania autorskie, warsztaty i promocja publikacji regionalnych

• 17 stycznia odbyło się spotkanie opłatkowe członków Polskiego Związku Niewidomych w Żywcu, 

• 20 stycznia promocja „Kalendarza Beskidzkiego”, 

• 19 marca spotkanie autorskie z ilustratorką oraz autorkami książki „Księżniczka z Żywca” – nowego projektu literacko-edukacyjnego, 

• 20 marca miało miejsce spotkanie niewidomych z Polskiego Związku Niewidomych w Żywcu, 

• 26 marca „Księżniczka z Żywca” – warsztaty dla najmłodszych, 

• 20 marca spotkanie autorskie z ogrodniczką Katarzyną Bellingham autorką książek "Ogród Bellingham. Jak uprawiać ogród w zgodzie z naturą" oraz „Tajemnice angielskiego ogrodu”, 

• 25 marca Światowy Dzień Czytania Tolkiena z wykładem dr. Roberta Pysza z Uniwersytetu Bielsko-Bialskiego, 

• 17 maja spotkanie autorskie z podróżniczką Beatą Pawlikowską oraz szkolenie dla niewidomych z Polskiego Związku Niewidomych w Żywcu, 

• 2 czerwca spotkanie autorskie z Joanną Kuciel-Frydryszak autorką książki „Chłopki”, 

• 3 czerwca spotkanie wokół książki „Jak trauma i poczucie bezpieczeństwa wpływają na nasze życie”, 

• 10 czerwca wykład profesora Wojciecha Ligęzy „Zbigniew Herbert czyta obrazy. Wiersze i eseje”, następnie spotkanie etnograficzne z Barbarą Rosiek wokół ludowych tradycji świętojańskich "Letnie przesilenie Słońca w tradycji Górali Żywieckich",

• 14 lipca rozpoczął się Kiermasz Książki Używanej, 

• 26 lipca szkolenie dla bibliotekarzy z funkcjonariuszami policji, 

• 10 listopada szkolenie z inspektorem Ochrony Przeciwpożarowej, 

• 3, 11 i 23 września odbyły się trzy spotkania Młodzieżowej Rady Powiatu,

• 6 września Narodowe Czytanie poświęcone twórczości Jana Kochanowskiego, 

• 8 września szkolenie z marki turystycznej - badania fokusowe dla marki Beskidy, 

• 13 września Europejskie Dni Dziedzictwa – warsztaty ceramiczne „Śladami historii. Lepimy żywieckie perły architektury”, 

• 15 września szkolenie z zakresu sztucznej inteligencji z Petrosem Psyllosem - programistą, elektronikiem, innowatorem, ekspertem od sztucznej inteligencji oraz „Zmysły czy rozum? A może intuicja?” - spotkanie z profesorem Januszem Majcherkiem, profesorem filozofii i doktorem socjologii, 

• 17-18 września warsztaty gitarowe z Jackiem Królikiem, 

• 18 września spotkanie autorskie z Marcinem Margielewskim – autorem książek m.in. „Modelki z Dubaju” i „Jak podrywają szejkowie”, 

• 20 września „Zostań młodym detektywem” – inspirujące spotkanie dla najmłodszych w ramach Uniwersytetu Dziecięcego Akademii WSB, 

• 20 września warsztaty literackie „Najlepsze smaki” z pisarze, poetą, dramaturgiem Remigiuszem Grzelą oraz spotkanie autorskie wokół jego książki „Poszukiwany Franz Kafka”, 

• 27 września gra fabularna umiejscowiona w świecie Tolkiena – „Powrót do Valinoru”, 

• 20 października spotkanie autorskie z Justyną Hankus - pisarką pochodzącą z Żywca wokół jej książki „Poświt. Folknoir”, 

• 4 listopada spotkanie wokół nowej publikacji regionalnej Piotra Szczepaniaka ”Wielka wojna na skraju Galicji”, 

• 18 listopada spotkanie autorskie z pisarką ukrywającą się pod pseudonimem Iwe Hulkon, autorką książek „Informatyk”, 

• 27 listopada spotkanie autorskie z Sylwią Czubkowską autorką książek "Bóg techy” oraz „Chińczycy trzymają nas mocno”,

• 1 grudnia odbyła się Konferencja Biblioterapeutyczna dla bibliotekarzy i nauczycieli oraz rodziców zainteresowanych tematem bajki i bajkoterapii, 

• 2 grudnia spotkanie autorskie z Edytą Świętek, jedną z najpopularniejszych polskich autorek powieści obyczajowych, 

• 5 grudnia akcja mikołajkowa nagradzająca najaktywniejszych czytelników Biblioteki,

• Ponadto odbyło się sześć spotkań Fantastycznego Klubu Książki działającego w ramach projektu Instytutu Książki.

Europejskie Dni Dziedzictwa

13 września odbyła się 33 edycja Europejskich Dni Dziedzictwa „W stronę architektury. Młode dziedzictwo”. Z tej okazji zorganizowaliśmy warsztaty ceramiczne dla dzieci "Śladami historii. Lepimy żywieckie perły architektury” z artystką Eweliną Wiercigroch-Dutką.

Noc Bibliotek

7 października odbyła się w Bibliotece kolejna edycja ogólnopolskiej Nocy Bibliotek pod hasłem „Do dzieła”. „Na pięterku w Siejbie” odbył się pokaz pająków "Owady i spółka”, malowanie twarzy oraz eksperymenty naukowe (Fabryka kreatywności).

KLUBY CZYTELNICZE

W bibliotece działają trzy kluby czytelnicze – Dyskusyjny Klub Książki, Fantastyczny Klub Książki oraz Młodzieżowy Klub Książki. 

• Fantastyczny Klub Książki. W 2021 roku utworzyliśmy Fantastyczny Klub Książki, który działał w ramach obecnego DKK. W 2022 r. uzyskał status odrębnego klubu. Na spotkaniach Klubu spotykają się Czytelnicy - miłośnicy fantastyki. W 2025 r. odbyło się 6 spotkań.

• Dyskusyjny Klub Książkowy. W 2025 r. klub liczył 7 członków i odbyło się 6 spotkań (uczestniczyło 37 osób).

• Młodzieżowy Klub Czytelniczy. Obok Dyskusyjnego Klubu Książki oraz Fantastycznego Klubu Książki, 28 października ruszył trzeci klub czytelniczy – młodzieżowy (nieformalny). W 2025 r. odbyło sześć spotkań, w których wzięły udział 34 osoby. 

Jarmark Bożonarodzeniowy

Od czterech lat Biblioteka wraz z Urzędem Miasta i MCK w Żywcu współorganizuje Jarmark Bożonarodzeniowy na Rynku. Włącza się w tworzenie programu artystycznego jarmarku. 5 grudnia odbyło się spotkanie „Smoki nie tylko od święta” z pisarzem i poetą Pawłem Gołuchem, a  6 grudnia w pokazie „Świąteczna alchemia” Bogdan Martyniak z Naukotechniki zaprezentował show z ciekłym azotem.

Pozyskiwanie darów do Biblioteki. Kiermasz

14 lipca w uroczych, zabytkowych wnętrzach piwniczki rozpoczął się kiermasz książki używanej, który cieszył się bardzo dużym zainteresowaniem.

Współprace

Biblioteka współpracuje z licznymi podmiotami - m.in. z lokalną księgarnią. Sąsiadująca z Biblioteką lokalna, kameralna księgarnia współpracuje w ramach wymiany informacji, promocji wydarzeń bibliotecznych i sprzedaży książek na spotkaniach autorskich.

Współpraca z terenowym kołem Polskiego Związku Niewidomych. Biblioteka współorganizuje spotkania i szkolenia dla PZN Oddział w Żywcu.

wystawy

Od połowy 2022 r. Biblioteka prowadzi intensywną działalność wystawienniczą, kulturalną i edukacyjną w nowej przestrzeni - Sali wystaw, będącej adaptacją dawnego Informatorium i holu, wyremontowanej w ramach Programu INTERREG V-A Republika Czeska projektu pn. „Natura i kultura – nowa oferta turystyczna w Euroregionie Beskidy” (okres realizacji projektu - 01.01.2022 r. - 1.10.2022 r.). Wyremontowana sala, hol, schody wejściowe z obu stron i dziedziniec (projekt SymPatio z 2021 r.) tworzą wspólną przestrzeń do wypoczynku, relaksu, kontaktu ze sztuką, dziedzictwem kulturowym i przyrodniczym pogranicza, walorami turystycznymi miasta i jego historią. W grudniu 2024 r., po 2 latach intensywnego użytkowania Sali wystaw (wystawy, spotkania autorskie, salon poezji, szkolenia, prelekcje, warsztaty, zajęcia dla dzieci etc.) odświeżono wnętrza, dokonując również zmiany w jego kolorystyce, by przygotować się na kolejne lata intensywnej pracy. 

W 2025 r. przygotowano następujące wystawy:

• Od 14 stycznia 2025 r. do 7 lutego 2025 r. prezentowano wystawę prac pt. „Kolory Ciszy” – malarstwo akwarelowe Barbary Gałczyńskiej. 

• 11 marca odbył się wernisaż prac Piotra Walczaka i Kratki: rzeźba i rysunek. Wystawę można było oglądać do 3 kwietnia w godzinach pracy Biblioteki. 

• W okresie 8 kwietnia do 2 maja prezentowaliśmy wystawę prof. Michała Klisia „Poranek Wielkanocny”. 

• 14 maja odbył się wernisaż malarstwa Agnieszki Kremel ze znakomitą oprawa muzyczną Marcina Pokusy. Wystawę można było oglądać do 6 czerwca.

• 14 czerwca w ramach obchodów Dni Miasta Żywca oraz 15-lecia żywieckiego haftu na tiulu w Żywieckiej Szkole Tradycji otworzyliśmy wystawę haftu na tiulu żywieckich artystek pod kierownictwem Małgorzaty Ostrowskiej. 

• Z okazji Tygodnia Kultury Beskidzkiej w okresie od 14 lipca do 8 sierpnia artysta Jakub Derwich prezentował rzeźby. 

• 22 sierpnia otworzyliśmy wystawę komiksową znakomitego rysownika Rafały Szłapy. Oryginalne dzieła Artysty, a także prace z prywatnych kolekcji można było oglądać do 11 września.

• Z okazji X Festiwalu Żywiec miasto zmySŁÓW (15-21 września) można było obejrzeć wystawę „Chwile, które ulatują bezpowrotnie” Małgorzaty Wojdyło (30 września, wernisaż do 10 października).

• Od 21 października do 14 listopada trwała wystawa malarstwa Katarzyny Boruch-Czyż, wybitnej artystki, wieloletniej kierowniczki artystycznej w żywieckiej cepelii, Spółdzielni „Pilsko”. Wystawa 15 grudnia została wypożyczona do biblioteki w Niedrzwicy Dużej – miejscowości, w której urodziła się artystka.

• 19 listopada otworzyliśmy wystawę „15 lat z emalią artystyczną” prof. Krzysztofa Dadaka, która nawiązywała do tradycji wypalania emalii m.in. we Frydlancie nad Ostrawicą, czeskiej miejscowości, z którą realizowaliśmy projekt, w wyniku którego została otwarta sala wystaw. Wystawa trwała do 12 grudnia.

• 17 grudnia zaprezentowano w Sali wystawa prace artystki z Bielska-Białej, Marceliny Milcz-Wróbel. Wystawa „Między żywiecką tradycją a współczesna sztuką – kwiaty z bibuły i krepiny” prezentowała prace ludowe i współczesne (m.in. realistyczne kwiaty giganty, bukiety, wianki, wiązanki). Wystawa trwała do 9 stycznia 2026 r.