Realizacja zadań związanych ze sprawami społecznymi, rodziną oraz zdrowiem stanowi odzwierciedlenie działań podejmowanych na podstawie polityk programów i strategii przyjętych przez Władze Żywca. Do najważniejszych z nich należą:

• 1. • Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Miasta Żywca na lata 2022–2030,

     • Program Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Miasta Żywca na lata 2024–2030,

     • Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie w Gminie Żywiec na lata 2022–2025,

     • Gminny Program Wspierania Rodziny dla Gminy Żywiec na lata 2023–2025,

     • Miejski Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii w Żywcu na lata 2022–2025,

     • Program osłonowy w ramach wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” dla Miasta Żywca na lata 2024–2028,

     • Gminny Program Osłonowy w zakresie dożywiania na lata 2024–2028,

     • Program współpracy Miasta Żywca z organizacjami pozarządowymi na rok 2025,

     • Żywiecka Karta Mieszkańca.

Dokładniejszy opis wskazanych powyżej programów znajduje się w części raportu poświęconej Realizowanym Politykom, Programom i Strategiom.

Aktualny poziom wydatków na pomoc społeczną i wsparcie dla rodziny w 2025 r. wiąże się z kontynuowaniem działań Miasta Żywca związanych ze wsparciem materialnym dla mieszkańców.  Środki te przeznaczane są w szczególności na pomoc dla osób i rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, wynikającej m.in. z długotrwałej choroby, niepełnosprawności czy ubóstwa. Realizowane działania mają na celu ograniczanie skutków trudności społecznych oraz zapewnienie niezbędnego wsparcia osobom najbardziej potrzebującym.

Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie tym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. 

Zakres pomocy społecznej obejmował zadania określone w ustawie o pomocy społecznej. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wykonywał także zadania wynikające z innych aktów prawnych m.in. z ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, ustaw o dodatku osłonowym, elektrycznym czy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. 

Obecna struktura organizacyjna Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej jest odpowiedzią na diagnozowane na przestrzeni wielu lat potrzeby środowiska lokalnego, określone w oparciu o analizę i ocenę występujących zjawisk, powodujących zapotrzebowanie na różne formy wsparcia. 

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Żywcu na realizacje zadań oraz koszty utrzymania Ośrodka otrzymał w 2025 r. dotacje oraz środki finansowe w łącznej wysokości w łącznej wysokości  29.817.479,40zł (w tym 28.837.482,67 zł środki budżetowe, natomiast 979.996,73 zł środki pozabudżetowe).

Źródłem finansowania zadań realizowanych przez MOPS są: 

• środki własne miasta, 

• dotacje do zadań własnych, 

• oraz dotacje do zadań zleconych.

W trakcie 2025 r. MOPS kompleksowo realizował zadania własne oraz zadania zlecone z zakresu pomocy społecznej. Dodatkowo w 2025 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Żywcu pozyskiwał środki finansowe oraz realizował zadania finansowane ze źródeł zewnętrznych, w szczególności w ramach programów rządowych i programów finansowanych z Funduszu Solidarnościowego. Wśród realizowanych działań znalazły się m.in.: program wieloletni „Posiłek w szkole i w domu”, program „Opieka 75+”, program „Opieka wytchnieniowa dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja 2025” oraz program „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja 2025”.

Ponadto Ośrodek realizował projekty współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. W 2025 r. kontynuowano realizację projektu pn. „Integracja społeczna rodzin, dzieci i młodzieży w Mieście Żywiec”. W 2025 r. rozpoczęto również realizację projektu unijnego „Usługi asystenckie w Mieście Żywiec”, którego celem jest zwiększenie dostępności usług wspierających samodzielne funkcjonowanie osób z niepełnosprawnościami w środowisku lokalnym.

Świadczenia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Żywcu w 2025 r.

Przyczyny korzystania z pomocy społecznej w 2025 r.

• W 2025 r. świadczeniami pieniężnymi objęto 179 rodzin, a niepieniężnymi 73 rodziny.

• Pracę socjalną świadczono wobec 471 rodzin.

zadania realizowane w ramach pomocy społecznej i wsparcia rodziny w 2025 r.

Wydano 504 Karty Dużej Rodziny, w tym 252 karty tradycyjne i 252 karty elektroniczne.   

Pomoc społeczna dla obywateli Ukrainy

W 2025 r. Miasto Żywiec, za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, realizowało zadania związane ze wsparciem obywateli Ukrainy przebywających na terenie miasta w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium ich państwa. Pomoc ta była finansowana ze środków Funduszu Pomocy Ukrainie, a łączna kwota wydatków przeznaczonych na ten cel wyniosła 603.652,55 zł.

Największą część wsparcia stanowiły świadczenia rodzinne dla uchodźców z Ukrainy, na które przeznaczono 486.212,02 zł, obejmujące m.in. zasiłki rodzinne, dodatki do zasiłków rodzinnych (m.in. z tytułu samotnego wychowywania dziecka, wielodzietności czy rozpoczęcia roku szkolnego), zasiłki pielęgnacyjne, świadczenia pielęgnacyjne, świadczenia rodzicielskie oraz jednorazowe zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Wsparciem objęto kilkadziesiąt rodzin i osób, w tym m.in. 25 rodzin korzystających z zasiłków rodzinnych oraz 18 osób pobierających zasiłek pielęgnacyjny.

Ponadto w 2025 r. finansowano również składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne dla obywateli Ukrainy, a także udzielano pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym. Wsparcie to miało na celu zapewnienie podstawowego bezpieczeństwa socjalnego uchodźcom oraz ułatwienie ich funkcjonowania i integracji w lokalnej społeczności miasta Żywca.

Sektor ochrony zdrowia nie należy do obszarów, które w Mieście Żywiec generują wysokie wydatki, jednak jego zakres działań pozostaje szeroki i różnorodny. Obowiązki gminy w tej dziedzinie wynikają przede wszystkim z ustawy o samorządzie gminnym, według której zapewnianie wspólnych potrzeb mieszkańców, w tym troska o ochronę zdrowia, stanowi jedno z podstawowych zadań własnych gminy. Oprócz tego, szczegółowe regulacje nakładają na samorządy inne ustawy, zwłaszcza te dotyczące prowadzenia działań profilaktycznych związanych z uzależnieniami oraz przeciwdziałania zjawisku narkomanii.

W ramach corocznych działań Miasto Żywiec realizowało zadania zapisane w programach dotyczących rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii. Programy te obejmowały między innymi tworzenie warunków sprzyjających zapobieganiu uzależnieniom i przemocy domowej, ograniczanie dostępności alkoholu, a także prowadzenie szeroko zakrojonej profilaktyki uzależnień wśród różnych grup wiekowych — od dzieci, przez młodzież, aż po dorosłych mieszkańców miasta.

Łączne wydatki w ochronie zdrowia w 2025 r. osiągnęły poziom porównywalny do roku 2024, przy czym najwyższą kwotę przeznaczono na przedsięwzięcia związane z przeciwdziałaniem alkoholizmowi. Działania te koncentrowały się głównie na zwiększeniu dostępności do instytucji wspierających proces leczenia oraz rehabilitacji osób nadużywających substancji psychoaktywnych i ich rodzin, a także na poprawie koordynacji działań profilaktycznych, informacyjnych, edukacyjnych i szkoleniowych. Pozwoliło to m.in. na udzielanie rodzinom, w których występują problemy alkoholowe, pomocy psychospołecznej i prawnej.

Realizacja Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego w Mieście Żywiec w 2025 roku

Program Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Miasta Żywiec na lata 2024–2030, przyjęty uchwałą Rady Miejskiej w październiku 2024 r., stanowi istotny element lokalnej polityki zdrowotnej, ukierunkowanej na poprawę dobrostanu psychicznego mieszkańców oraz zwiększenie dostępności wsparcia psychologicznego. W 2025 roku realizacja programu koncentrowała się przede wszystkim na działaniach edukacyjnych, profilaktycznych i informacyjnych, adresowanych w szczególności do dzieci i młodzieży, ale także do kadry pedagogicznej oraz całej społeczności lokalnej. Prowadzono liczne spotkania, warsztaty i zajęcia w szkołach, poświęcone przeciwdziałaniu hejtowi, zagrożeniom w cyberprzestrzeni oraz budowaniu bezpiecznych relacji społecznych. Równolegle organizowano szkolenia dla nauczycieli, wzmacniające ich kompetencje w zakresie rozpoznawania i reagowania na problemy zdrowia psychicznego uczniów. Istotną rolę odegrały również działania realizowane we współpracy z organizacjami pozarządowymi, takie jak wydarzenia prozdrowotne i kampanie społeczne (m.in. „Dzień Zdrowia na Żywieckim Rynku” czy „Pomarańczowa Rewolucja”), które sprzyjały zwiększaniu świadomości społecznej i przełamywaniu stereotypów związanych ze zdrowiem psychicznym. Ważnym elementem programu było także opracowanie i szeroka dystrybucja informatora o dostępnych formach wsparcia psychologicznego, przygotowanego we współpracy ze Stowarzyszeniem Paramus, co przyczyniło się do poprawy dostępu mieszkańców do specjalistycznej pomocy. Uzupełnieniem tych działań były inicjatywy prewencyjne prowadzone przez Policję, ukierunkowane na przeciwdziałanie cyberprzestępczości oraz mowie nienawiści. Kompleksowy charakter podejmowanych działań pozwala na stopniowe budowanie lokalnego systemu wsparcia zdrowia psychicznego, odpowiadającego na realne potrzeby mieszkańców miasta.

W 2025 r. realizowano zadania wynikające z Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2022–2025, obejmujące działania profilaktyczne, edukacyjne oraz pomocowe skierowane do mieszkańców miasta. W szczególności prowadzono działalność informacyjną i edukacyjną, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży, w tym organizację pozalekcyjnych zajęć sportowych i kulturalnych rozwijających zainteresowania oraz promujących zdrowy styl życia.

Podejmowano również działania mające na celu zwiększenie dostępności pomocy terapeutycznej dla osób uzależnionych od alkoholu oraz wspierano funkcjonowanie lecznictwa odwykowego, w tym leczenia prowadzonego przez poradnie i zakłady opieki zdrowotnej. Ważnym elementem programu było także udzielanie rodzinom dotkniętym problemem uzależnień pomocy psychospołecznej i prawnej, w szczególności w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz realizacji programów socjoterapeutycznych.

Ponadto Gmina Żywiec uczestniczyła w działaniach mających na celu ograniczanie negatywnych skutków nadużywania alkoholu oraz wspierała inicjatywy podejmowane przez instytucje, organizacje pozarządowe i osoby fizyczne działające w obszarze profilaktyki uzależnień i przeciwdziałania narkomanii.

W 2025 r. na terenie Miasta Żywca realizowano liczne działania z zakresu profilaktyki zdrowotnej oraz promocji zdrowia. Obejmowały one zarówno wydarzenia skierowane bezpośrednio do mieszkańców, jak i programy edukacyjne realizowane w szkołach i przedszkolach. Inicjatywy te koncentrowały się na promocji zdrowego stylu życia, profilaktyce chorób cywilizacyjnych, zapobieganiu uzależnieniom oraz zwiększaniu świadomości zdrowotnej mieszkańców miasta, a także na profilaktyce zdrowia psychicznego w związku z realizacją Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2024–2030. 

Działania obejmowały również opiniowanie i koordynowanie inicjatyw zdrowotnych, udział w kampaniach informacyjnych i edukacyjnych, a także realizację zadań wynikających z obowiązków ustawowych jednostek samorządu terytorialnego w zakresie ochrony zdrowia.

Udzielono wsparcia finansowego i organizacyjnego m.in. na:

• RAKTRACK – „UVAGA” – bezpłatne konsultacje dermoskopowe promujące profilaktykę czerniaka dla mieszkańców Miasta Żywca z udziałem organizacji pozarządowych działających na terenie Miasta.

• DZIEŃ ZDROWIA na Żywieckim Rynku – bezpłatne badania dla mieszkańców Miasta Żywca badania cytologiczne (Śląski oddział NFZ, Szpital Onkologiczny w Tychach), przesiewowe badanie wzroku (Inter Optyk), promocja miodu i wyrobów miodopochodnych (Beskidzkie Trutnie), WPR – nauka resuscytacji, profilaktyka zdrowia Sanepid.

• AKCJE POBORU KRWI współorganizowane z Klubem Honorowych Dawców Krwi przy Urzędzie Miejskim w Żywcu mające na celu promowanie idei honorowego krwiodawstwa oraz kształtowanie postaw prospołecznych wśród mieszkańców. Ważnym elementem akcji było także podnoszenie świadomości na temat znaczenia krwi jako bezcennego leku, którego nie da się zastąpić żadnym innym środkiem.

• KONFERENCJA, która została zorganizowana dla Mieszkańców Miasta Żywca w Sali Ratuszowej Urzędu w związku z obchodami Światowego Dnia walki z Rakiem Piersi. Podczas wydarzenia odbył się wykład specjalisty chirurga onkologa dr Rafała Muchackiego dotyczący najnowszych rozwiązań w walce z rakiem piersi profilaktyki okołonowotworowej wraz z prelekcją dietetyka o tym, jak istotny wpływ na przebieg i rekonwalescencję odgrywa właściwa, prawidłowo zbilansowana dieta, połączona z prezentacją ćwiczeń i rehabilitacji po terapii onkologicznej.

• szkolenie pn. „Hejt – rozpoznawanie, reagowanie i wspieranie. Zadania wychowawcy klasy” dla wychowawców i nauczycieli żywieckich szkół podstawowych w ramach realizacji Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Miasta Żywca na lata 2024 – 2030.

Na rzecz ochrony zdrowia w 2025 r. również organizacje pozarządowe realizowały zadana z zakresu ochrony i promocji zdrowia. Dokładniejszy opis zrealizowanych zadań w ramach Ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie znajduje się w części raportu dotyczące współpracy z organizacjami pozarządowymi (NGO).